لطفا یک منو را به مکان منوی اصلی زیر اختصاص دهیدمنو

دندانپزشکی نوین

آبسه دندان چیست؟ + علائم آبسه دندان چیست؟ + بررسی علل و نحوه درمان آبسه دندان

آبسه دندان

آبسه دندان حفره یا ساختاری پر از چرک است که در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود. آبسه ممکن است به دلایل مختلف در اطراف دندان ایجاد شود. آن‌ها معمولاً نتیجه یک عفونت موضعی و تجمع چرک هستند که اگر به موقع درمان شوند مشکلی ایجاد نمی‌کنند. اما اگر درمان‌شان به تعویق بی‌افتد عوارض جبران‌ناپذیری مانند عفونت استخوان، از دست دادن دندان و حتی عفونت‌های خونی و مغزی ایجاد می‌کنند. در ادامه ب انواع، علل، علائم، نحوه درمان و پیشگیری از آن ها آشنا خواهید شد.


فهرست مطالب


آبسه دندان چیست؟

آبسه، حفره یا بافتی پر از چرک است که در اطراف ریشه دندان عفونی ایجاد می‌شود و می‌تواند همه گروه‌های سنی (از پیر تا جوان) را درگیر کند. این عارضه، در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می‌شود که در صورت درمان به‌موقع، مشکلی ایجاد نمی‌کند اما در غیر این صورت، می‌تواند از فک به گردن، سر یا سایر اعضای بدن گسترش یابد. 

انواع آبسه دندان

آبسه دندان، به‌خودی‌خود برطرف نمی‌شود و برای درمان آن باید به دندان‌پزشک یا متخصص درمان ریشه مراجعه کرد. البته برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله تحلیل لثه چیست را بخوانید.

معرفی انواع آبسه دندان

آبسه دندان به چند دسته کلی تقسیم می‌شود:

1- آبسه پریودنتال (Periodontal Abscess)

آبسه پریودنتال که همچنین تحت عنوان آبسه جانبی یا آبسه پاریتال نیز شناخته می‌شود بر استخوان کنار دندان شما تأثیر می‌گذارد. این ضایعه، یک وضعیت اورژانس دندانی شایع و دردناک است که در نتیجه تجمع باکتری یا گیر افتادن جسم خارجی در کیسه‌های پریودنتال ایجاد می‌شود. این مشکل بیشتر افراد دچار بیماری پریودنتال فعال را تحت تاثیر قرار می‌دهد و نیاز به مدیریت سریع و طولانی‌مدت دارد.

2- آبسه ژنژیوال (Gingival Abscess)

آبسه ژنژیوال یا لثه، یکی از انواع آبسه دندان است که بین لثه و دندان ایجاد می‌شود. این امر به دلیل عفونت باکتریایی که در نتیجه پوسیدگی دندانی، مسواک زدن نادرست، شکستگی دندان، گیرکردن غذا در خط لثه و یا زمانی که خونریزی در خط لثه اتفاق می‌افتد، ایجاد می‌شود. آسیب تروماتیک یا وارد آمدن نیروی بیش از حد روی دندان – در اثر ارتودنسی – نیز می‌تواند باعث بروز این نوع آبسه شود.

بیشتر بخوانید
تجهیزات نوین در دندانپزشکی نوین

3- آبسه پری‌آپیکال (Periapical Abscess)

این آبسه در انتهای ریشه دندان شما شکل می‌گیرد. به طوری که گاهی اوقات، چرک ناشی از عفونت دندان از نوک ریشه و از طریق استخوان به داخل لثه پخش می‌شود، بنابراین لثه‌ها در نزدیکی ریشه دندان متورم می‌شوند. تورم ناشی از چرک، اغلب علت درد شدید دائمی است که هنگام جویدن بدتر می‌شود.

در این مورد، بسته به محل دندان، عفونت ممکن است به بافت‌های نرم گسترش یابد و باعث تورم در فک، کف دهان یا ناحیه گونه‌ها شود. در نهایت، بافت ممکن است باز شود و به چرک اجازه تخلیه بدهد. لازم به ذکر است که عفونت‌هایی که برای تأثیر بر راه هوایی گسترش می‌یابند می‌توانند جدی و حتی تهدیدکننده زندگی باشند؛ بنابراین در این نوع از آبسه باکتری از پالپ (داخلی‌ترین قسمت دندان) عبور می‌کند و می‌تواند تا ریشه دندان نفوذ کرده و آبسه پری اپیکال را ایجاد کند.

4- آبسه دندان عقل (Wisdom Tooth Abscess)

دندان‌های عقل، آخرین مجموعه از دندان‌های آسیاب پشتی است که در بسیاری از موارد نه‌تنها هیچ عملکرد موثری نداشته بلکه باعث بروز مشکلات سلامت دهان و دندان می‌شوند. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن این دندان‌ها به دلیل موقعیت آن‌ها در پشت دهان نیز اغلب دشوار است. ازاین‌رو، دندان‌های عقل، هم به سبب نهفتگی‌شان و هم سلامت ضعیف دهان، گاهی می‌توانند منجر به بروز عفونت شوند که با بدتر شدن این امر، ممکن است شاهد آبسه دندان باشید.

اگر هنگام غذا خوردن احساس درد می‌کنید یا از بوی بد دهان رنج می‌برید، ممکن است آبسه دندان عقل داشته باشید. اگر چنین است، باید فوراً به دندان‌پزشک مراجعه کنید. چراکه اگر آبسه دندان عقل نادیده گرفته شود، می‌تواند خطرناک باشد و منجر به بروز عوارضی چون دندان‌درد و تورم غدد در گردن و … شود.

5- آبسه دندان عصب‌کشی شده (Nervous tooth abscess)

بعد از عصب‌کشی دندان ممکن است به سبب نفوذ متریال باقیمانده از عصب به نوک ریشه دندان و داخل بافت دندان و وجود ضایعه و عفونت در استخوان و لثه اطراف دندان عصب‌کشی شده، شاهد تورم و آبثه باشید.

علل آبسه کردن دندان

در این مواقع نیز بهتر است سریعا به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید. البته برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله عاج دندان چیست را بخوانید.

علائم آبسه دندان چیست؟

بسته به نوع آبثه (لثه‌ای یا دندانی) و مدت زمان پیشرفت آن، رایج‌ترین علائم آبثه دندان و لثه ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • درد شدید و ضربان‌دار در نزدیکی دندان آسیب دیده که معمولاً ناگهانی می‌آید و می‌رود
  • متورم و دردناک شدن غدد لنفاوی در گردن و یا فک
  • قرمزی، تورم و التهاب در نزدیکی آبسه لثه
  • تورم، ملتهب و براق شدن لثه‌ها
  • دردی که هنگام دراز کشیدن بدتر می‌شود و ناگهان شما را از خواب بیدار می‌کند.
  • حساسیت دندان به خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های سرد، شیرین، گرم یا اسیدی
  • بوی بد دهان (حتی پس از مسواک زدن یا شستشوی دهان)
  • احساس شل یا لق شدن دندان در اطراف محل عفونت
  • درد شدید گوش، گردن و یا فک
  • احساس درد هنگام گاز گرفتن یا جویدن
  • مشکل در بلع و تنفس
  • تورم صورت
  • تب
  • در صورت پارگی آبسه لثه ممکن است متوجه طعم بد ناخوشایند و بوی بد در دهان خود شوید.
بیشتر بخوانید
از ارتودنسی کاموفلاژ چه می‌دانید؟

چه چیزی باعث آبسه دندان می‌شود؟

علت اصلی و اولیه ایجاد این ضایعات دهانی، تجمع پلاک به دلیل بی‌توجهی به مراقبت از دهان و دندان است. این یعنی افرادی که معمولاً در مسواک زدن، نخ دندان کشیدن یا استفاده منظم از فلوراید کوتاهی می‌کنند بیشتر مستعد ابتلاء به چنین عفونت‌هایی هستند. البته برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله سیر تا پیاز دندان نهفته را بخوانید. سایر عوامل خطر مرتبط با آبثه دندان عبارتند از:

آسیب و صدمه به دندان:

جراحات، آسیب‌های دندانی یا تَرک‌های عمیق ایجاد شده در بافت دندان به باکتری‌ها اجازه می‌دهد تا به قسمت‌های عمیق‌تر دندان یا لثه نفوذ پیدا یابند. این مساله می‌تواند باعث ایجاد تجمعات چرکی و کم کم عفونی شود.

بیماری‌ها و برخی داروها:

افرادی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند یا افرادی که برای بیماری‌های جدی دارو مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به آبثه دندانی هستند. این موضوع معمولا شامل بیمارانی می‌شود که تحت  شیمی‌درمانی یا درمان با استروئیدها هستند و یا اینکه از دیابت رنج می‌برند.

رژیم‌های غذایی سرشار از قند:

خوردن غذاهای شیرین و فرآوری شده باعث ایجاد پلاک و جرم دندانی می‌شود. بدون مسواک زدن، تمیز کردن و نخ دندان کشیدن مناسب، پوسیدگی دندان ممکن است در افرادی که این رژیم‌های غذایی را دنبال می‌کنند ایجاد شود. پوسیدگی درمان نشده می‌تواند بعداً منجر به آبثه دندان و یا لثه شود.

راههای پیشگیری از آبسه دندان چیست؟

برای حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها می‌توانید اقدامات ساده زیر را اتخاذ کنید:

  1. هرچند وقت یک‌بار، برای معاینه روتین (چکاپ دندان‌هایتان) به دندان‌پزشک مراجعه کنید.
  2. دندان‌های خود را دو بار در روز، هر بار به مدت 2 دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
  3. مسواک خود را هر 3 تا 4 ماه یکبار عوض کنید.
آبسه دندان
  1. برای تمیزکردن نواحی بین دندان‌ها و لثه‌ها که به‌سختی قابل‌دسترس هستند، نخ دندان بکشید.
  2. اگر دندان لق یا ترک‌خورده دارید، دراسرع‌وقت به دندان‌پزشک مراجعه کنید.
  3. مصرف غذاها و نوشیدنی‌های شیرین را محدود کنید. چراکه شیرینی‌ها و نوشابه‌ها منجر به ایجاد حفره در دندان می‌شوند که می‌توانند باعث آبسه گردند.
  4. مصرف میان وعده، بین وعده‌های غذایی خود را محدود کنید.
بیشتر بخوانید
ایمپلنت فوری چیست؟

معرفی راههای درمان آبسه دندان

هدف از درمان آبسه دندانی، خلاصی از شر عفونت و درد است. برای انجام این کار، متخصص درمان ریشه ممکن است روش‌های درمانی زیر را اتخاذ کند:

درمان آبسه دندان با آنتی‌بیوتیک

اگر عفونت از محل آبسه به فک یا مناطق دیگری از بدن گسترش یابد، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. بااین‌حال، آنتی‌بیوتیک‌ها آبسه را درمان نمی‌کنند.

کشیدن دندان

اگر اندودنتیست نتواند راهی برای نجات دندان پیدا کند، به‌ناچار دندان را می‌کشد.

درمان آبسه با عصب‌کشی دندان

عصب‌کشی بهترین راه برای حفظ دندان شما است. در این مورد، اندودنتیست به کمک مته، سوراخی در دندان موردنظر شما ایجاد می‌کند و با این روش، آبسه را تخلیه و پالپ عفونی را از داخل دندان و کانال‌های ریشه‌ای آن، تمیز می‌کند. سپس ناحیه پالپ و فضاهای خالی را با ماده مخصوصی پر می‌کند.

در گام بعدی، به کانال ریشه تمیز شده، شکل می‌دهد و اغلب بعد از مهروموم کردن دندان، آن را با روکش دندان ترمیم می‌کند. در این متد، دندان ترمیم شده، ظاهر و عملکردی همچون سایر دندان‌ها خواهد داشت.

درمان فوری آبسه دندان با جراحی

ممکن است این روش توسط متخصص، برای تخلیه پریودنتال اتخاذ شود.به‌خاطر داشته باشید که اگر آبسه پاره شود، درد شما کاهش می‌یابد، اما همچنان لازم است که تحت‌نظر و درمان یک دندان‌پزشک یا متخصص ریشه دندان قرار بگیرید.

درمان‌های خانگی آبسه دندان چیست؟

برای کاهش علائم و شدت آبسه، می‌توانید راهکارهای زیر را در نظر بگیرید.

1. دهان‌شویه با آب‌نمک

دهان‌شویه با آب‌نمک، تکنیکی آسان و مقرون‌به‌صرفه و همچنین راه خوبی برای تسکین موقت آبسه شماست. این روش از طریق فرایند اسمز به بهبود آبسه کمک می‌کند. به طوری که نمک یا کلرید سدیم در تماس با سلول‌ها، مایع باکتریایی و … موجود در آن‌ها را از بدن خارج و به پاک‌سازی ناحیه کمک می‌کند.

درمان خانگی آبسه دندان

برای این منظور سه بار در روز، نصف قاشق‌چای‌خوری نمک را به یک لیوان آب گرم اضافه کنید و دهان خود را حدود دو دقیقه با آن شستشو دهید.

بیشتر بخوانید
هزینه جراحی دهان و دندان در سال 1401

2. دهان‌شویه با جوش شیرین

بسیاری از باکتری‌ها در شرایط اسیدی دهان رشد می‌کنند. این در حالی است که جوش شیرین PH دهان شما را افزایش می‌دهد. ازاین‌رو، با قلیایی شدن محیط، باکتری‌ها نمی‌توانند به‌راحتی تکثیر شوند. اساسا، بسیاری از مشکلات دهان و دندان نیز ناشی از عدم تعادل اسید است که جوش شیرین سطح اسیدیته دهان را متعادل می‌کند.

جوش شیرین به حذف پلاک‌ها و باکتری‌های دهانی کمک می‌کند. بیوفیلم‌هایی مانند پلاک، کلنی‌هایی از باکتری‌ها هستند که به سطح دندان‌ها و لثه‌ها می‌چسبند و باعث بروز مشکلات دهانی می‌شوند. دانه‌های جوش شیرین می‌توانند عملکرد این بیوفیلم‌ها را مختل کنند و باکتری‌های روی دندان‌ها و آسیب‌های ناشی از آن‌ها را کاهش دهند.

برای این منظور دو بار در روز، هر بار به مدت 5 دقیقه دهان خود را با مخلوط جوش شیرین و آب شستشو دهید. همچنین می‌توانید با استفاده از جوش شیرین و آب خمیر درست کنید و مستقیماً روی لثه‌های خود قرار دهید.

3. درمان فوری آبسه دندان با اسانس پونه کوهی

روغن پونه کوهی خواص ضد باکتریایی و آنتی اکسیدانی بسیاری دارد که این باعث می‌شود برای کاهش تورم و درد ناشی از آبسه دندانی بسیار مفید باشد.برای این روش، پونه کوهی را با روغن نارگیل و یا جوجوبا مخلوط کنید تا لثه‌های شما را تحریک نکند. سپس مخلوط را با پنبه یا موارد مشابه آن، روی ناحیه آلوده بمالید. اجازه دهید مخلوط به مدت ده دقیقه روی محل بماند و سپس مواد را از دهان خود بیرون بریزید.

4. خمیر سیر

آلیسین، ترکیبی در سیر است که دارای خواص ضدمیکروبی و ضدباکتریایی فراوانی است که می‌تواند به کشتن باکتری‌های موجود در دهان شما (که با دندان‌درد مرتبط هستند) کمک کند؛ بنابراین، استفاده از سیر در ناحیه عفونی می‌تواند به بهبود آبسه و کاهش درد کمک کند. برای این روش، یک حبه سیر را له کرده و به‌صورت خمیری در بیاورید و آن را روی ناحیه عفونی اطراف آبسه بمالید.

5. کمپرس سرد با یخ

عفونتی چون آبسه، باعث بروز تورم در محل می‌شود. ازاین‌رو، قراردادن یخ در این ناحیه، رگ‌های خونی را منقبض می‌کند و باعث کاهش درد و تورم می‌شود. هرچند این کار باعث بهبود آبسه نمی‌شود، اما علائم آن را کاهش می‌دهد. برای این روش، چند بار در روز، یک کیسه یخ یا مشابه آن را به مدت پانزده دقیقه روی ناحیه آبسه قرار دهید.

درمان

6. درمان عفونت لثه و آبسه با ژل آلوئه‌ورا

آلوئه‌ورا اغلب به‌عنوان یک گیاه شگفت‌انگیز شناخته می‌شود که سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و دارای خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی بسیاری است. استفاده از آلوئه‌ورا در ناحیه آسیب‌دیده می‌تواند درد شما را تسکین دهد و به بهبود آبسه کمک کند. برای این منظور کافی است آلوئه‌ورا را روی ناحیه آسیب‌دیده بمالید و بگذارید تا اثر کند.

بیشتر بخوانید
درمان ایمپلنت دندان جلو چقدر طول می‌کشد؟ + فیلم ایمپلنت دندان جلو

عوارض آبسه دندان چیست؟

اگر آبسه خود را درمان نکنید، ممکن است منجر به بروز عوارض جدی شود که در ادامه به رایج‌ترین آن‌ها اشاره شده است:

  • ازدست‌دادن دندان
  • سپسیس (باکتری ناشی از آبسه دندان در صورت عدم درمان می‌تواند به جریان خون شما سرایت کرده و باعث سپسیس یا سپتی سمی یا به‌اصطلاح گند خونی شود که یک عفونت تهدید کننده زندگی است)
  • سلولیت (عفونت پوست و بافت‌های زیرجلدی)
  • آنژین لودویگ (که زمانی رخ می‌دهد که سلولیت به بافت‌های زیر زبان، فک پایین و زیر چانه گسترش یابد)
  •  
  • استئومیلیت (عفونت استخوان زیرین)
  • عفونت سینوسی
  •  آبسه مغزی و یا مرگ بافت اطراف آبسه یا قانقاریا

سخن پایانی

شما در این مقاله با آبسه دندان آشنا شدید. همچنین از عللائم و راههای درمان آگاه شدید. اگر سوال یا نظری دارید آن را در کامنت مطرح کنید تا در اسرع وقت توسط ما جواب داده شود.

سوالات متداول

آبسه دندان کودکان چگونه است؟

کودکانی که دچار آبسه دندان شده‌اند، دردی در بافت لثه خود احساس می‌کنند که معمولاً با قرمزی و تورم همراه است. این تورم ممکن است مانند یک جوش روی لثه به نظر برسد. درد ناشی از آبسه دندان، در این گروه سنی می‌تواند تا فک گسترش یابد که اغلب هنگام جویدن و خوردن غذا بدتر می‌شود. خود دندان نیز ممکن است تیره‌تر از دندان‌های اطراف به نظر برسد.

بهترین آنتی بیوتیک برای آبسه دندان چیست؟

آنتی‌بیوتیک‌هایی که معمولاً برای آبسه‌های دندانی تجویز می‌شوند شامل آموکسی سیلین و پنی سیلین هستند. این آنتی بیوتیک‌ها همچنین بسیاری از عفونت های عمومی و سایر عفونت های دندان را درمان می‌کنند.دندانپزشک شما ممکن است مترونیدازول و پنی سیلین را برای درمان عفونت‌های باکتریایی تجویز کند. اما بسیار مهم است که بدانید آنتی‌بیوتیک‌ها به تنهایی نمی‌توانند موفق به درمان آبسه دندان یا لثه شوند. در عوض، آنها را بعد از درمان ریشه یا پس از کشیدن دندان برای کمک به رفع عفونت مصرف می‌کنند.

دیدگاهتان را بنویسید