آشنایی با بیماری های دندان

با اینکه بیشتر مردم بیشتر به فکر زیبایی دندان‎های خویش هستند اما سلامت دندان‎ها بسیار مهم‌تر است. تحقیقات نشان داده است که بهداشت دهان و دندان ارتباط کاملا مستقیمی با سلامت عمومی بدن دارد و گاها اولین نشانه‎های بیشتر بیماری‎ها مانند دیابت، سرطان، بارداری و اختلالات هورمونی در دهان ظاهر می‌شوند. به طور کلی بیماری‎های قلبی عروقی، تنفسی، دیابت، پوکی استخوان و برخی سرطان‏ها با انواع بیماری های دندان و دهان در ارتباط هستند. مثلا التهاب لثه‎ها می‌تواند کنترل قند خون را تضعیف کرده و برای افراد مبتلا به دیابت خطرناک باشد.

شناخت انواع بیماری های دندان و دهان می‎تواند به شما در حفظ سلامت عمومی بدنتان کمک کند و از بروز بیشتر بیماری‎ها جلوگیری کند. دوبار در روز مسواک زدن، کشیدن روزانه نخ دندان، تغذیه مناسب و چکاب‏های منظم دندانپزشکی می‌توانند از بروز انواع بیماری های دندان پیشگیری کنند. ما در ادامه لیستی از بیماری‌ها و مشکلات رایج دندان‌ها را برای شما آماده کرده‌ایم تا بیشتر با آن‎ها آشنا شوید و بتوانید راه‎حل‎هایی را برای پیشگیری از بروز آن‎ها بیابید.

بیماری های دهان و دندان، تخصصی در دندانپزشکی است که به عوامل بروز بیماری های بافت نرم وسخت دهان می پردازد . بیماری های دهان و دندان در حد فاصل دندانپزشکی و پزشکی قرار گرفته است و یکی از شاخه های تخصصی رشته دندانپزشکی می باشد. بیماری های دندان شامل:

1. پوسیدگی دندان: پوسیدگی، کرم‌خوردگی یا سوراخ شدن دندان زمانی رخ می‌دهد که پلاک مدت زمان طولانی روی دندان باقی بماند. پلاک فیلم چسبناک باکتریایی است که در اثر خوردن مواد غذایی قندی یا نشاسته‌ای ایجاد می‌شود. تمام گروه‌های سنی در معرضپوسیدگی دندان هستند، اما کودکان و سالمندان بیشتر مستعد این بیماری دندان هستند.

2. عفونت دندان (آبسه دندان): پالپ داخل دندان (مغز دندان) که حاوی عصب‌های دندان است، گاهی در اثر پوسیدگی یا صدمه آسیب می‌بیند یا عفونی می‌شود. کانال عصب که پالپ را به نوک ریشه متصل می‌کند، نیز ممکن است عفونت کند. پوسیدگی عمیق یا ترک خوردن دندان نیز راه را برای ورود باکتری‌ها باز می‌کند.

3. تیره شدن دندان‌ها: بد رنگ شدن دندان پس از آسیب‌دیدگی دو دلیل اصلی دارد: یا دندان تلاش می‌کند که از عصب محافظت کند یا دندان در حال مردن و از بین رفتن است. اگر دندان در حال محافظت از عصب باشد، تیره‌تر از دندان‌های کناری می‌شود. اگر رنگ دندان مانند رنگ کبودی و خون‌مردگی (از صورتی تا خاکستری) شده باشد، به این معنا است که دندان به احتمال زیاد مرده است.

4. دندان عقل نهفته: دندان عقل بسیاری از افراد نهفته است، یعنی از لثه خارج نشده و زیر خط فک باقی مانده یا رشد مناسبی نداشته است.

5. مال اکلوژن: مال اکلوژن به حالتی گفته می‌شود که دندان‌های بالا و پایین به خوبی روی یکدیگر قرار نمی‌گیرد و دارای گونه‌های مختلفی چون دیپ بایت، آندربایت و به هم فشردگی است.

6. ساییدگی مینای دندان: مسواک زدن شدید و قرار گرفتن در معرض مواد اسیدی، عمدتاً در اثر نوشیدن آب مرکبات یا نوشابه، باعث ساییدگی سطح دندان می‌شود و آن‌ها را شفاف یا بدرنگ می‌کند.

7. دندان قروچه: چه افرادی در معرض خطر هستند: فرد دارای عادت دندان قروچه (روی هم فشار دادن و ساییدن دندان‌ها یا براکسیسم) هر زمان در طول روز که مضطرب شود، دندان‌ها را روی هم فشار می‌دهد. به علاوه روکش یا پرکردگی جدید بلندتر از بقیه دندان‌ها یا وجود اختلال بایت نیز باعث دندان قروچه می‌شود. این عادت در بلندمدت ساییدگی سطح دندان را به دنبال دارد.

8. حساسیت دندان: حساسیت دندان زمانی بروز می‌یابد که سرما، گرما یا مواد اسیدی عصب‌های دندان را تحریک کند. ساییدگی سمنتوم و مینای دندان باعث می‌شود که مواد حساسیت‌زا با توبول‌های دندان تماس پیدا کند، در نتیجه عصب دندان تحریک می‌شود و درد شروع می‌شود. پوسیدگی، بیماری لثه، ترک خوردن دندان و ساییدگی مینای دندان از عامل‌های حساسیت دندان به شمار می‌رود.

9. اختلال مفصل فکی ـ گیجگاهی: اختلال مفصل فکی گیجگاهی (TMJ) به مجموعه عارضه‌های درگیر کننده این مفصل گفته می‌شود که دقیقاً زیر گوش‌ها و بالای فک قرار دارد. بیماران مبتلا به این اختلال ناخودآگاه شب‌ها دندان قروچه می‌کنند و فک‌ها را روی هم فشار می‌دهند.

10. دیاستما: دیاستما اصطلاحی است که برای توصیف فاصله‎ی بین دو دندان مورد استفاده قرار می‌گیرد. با اینکه از این بیماری به عنوان یکی از مشکلات معروف دندان یاد می‎شود اما همین فاصله بین دندانی می‌تواند لبخند برخی از افراد را منحصربفرد ‎کند و به همین خاطر برخی این فاصله را حفظ می‌کنند. سلبریتی‌های مشهوری همچون مدونا، ادی مورفی، جک بلک، لورن هاتون و ویلی نلسون نیز دارای فاصله‎ی بین دو دندان جلویی فک بالا هستند.

دلایل پزشکی و ژنتیکی زیادی برای دیاستما وجود دارند و در بیشتر موارد ناراحت کننده نیستند. اما با این حال گاها این فاصله بین دندانی از بیماری لثه خبر می‎دهد و شما باید درمان آن را جدی بگیرید. بیماری لثه که با نام بیماری پریودنتال نیز شناخته می‎شود، مربوط به عفونت لثه‌های اطراف دندان است. این بیماری همچنین یکی از دلایل اصلی افتادن دندان‏ها در بزرگسالی می‌باشد. برخی تحقیقات نشان داده است که بین بیماری قلبی و بیماری پریودنتال ارتباط مستقیمی میباشد.

11. فرسایش دندان‌ها: فرسایش دندان‌ها در واقع همان از بین رفتن دندان‏ها هست که از طریق برخورد اسید دهان با مینای دندان اتفاق می‌افتد. فرسایش دندان با علائم مختلفی از جمله حساسیت دندان و مشکلات جدی‎تری مثل ترک‎خوردگی خود را نشان می‎دهد. فرسایش دندان بسیار معروف بوده اما خوشبختانه شما به راحتی می‎توانید از بروز آن جلوگیری کنید.

12. نامرتبی دندان‏ها: نامرتبی دندان‎ها از جمله شایع‎ترین بیماری‏هایی می‎باشد که می‎تواند ظاهر فرد را تحت تاثیر قرار دهد. علاوه بر موضوع زیبایی، نامرتبی دندان‏‌ها می‎تواند عوارض جدی برای سلامت دهان و بدن در پی داشته باشد. معمولا نامرتبی دندان‏‌ها باعث پوسیدگی دندان‌ها، بیماری لثه، بوی بد دهان و خونریزی لثه‌‏ها شود. ارتودنسی بهترین راه برای درمان این بیماری می‎باشد و می‌تواند لبخند زیبایی را برای شما را پدید آورده و سلامت دندان‎های‎تان را ضمانت نماید.

13. حساسیت دندان: حساسیت دندان یکی از انواع بیماری های دندان است که بسیار رایج بوده و میلیون‎ها نفر در دنیا از آن رنج می‎برند. معمولا حساسیت دندان بر اثر خوردن شیرینی و بستنی، نوشیدنی‌های گرم یا سرد و همینطور هوای سرد ایجاد می‏‌شود و با درد و ناراحتی برای افراد به دنبال دارد. حتی برخی از افرادی که از حساسیت دندان رنج می‌برند، موقع مسواک زدن یا کشیدن نخ دندان نیز این درد را احساس می‎کنند. خبر خوب این است که حساسیت دندان را می‎توان درمان کرد.

حساسیت دندان می‎تواند نشانه‎ای از دندان‏‌های ترک‌خورده یا آبسه دندان باشد که باید توسط دندانپزشک درمان شود زیرا ممکن است باعث در آمدن دندان یا عفونت در استخوان‏های فک شود. اگر شما نیز از حساسیت دندان درد میکشید، حتما به دندانپزشک مراجعه کنید تا علت آن را مشخص کرده و درمان کند. دندان‌درد یکی از دردهای است که معمولاً هر انسانی به آن دچار می‌شود و شروع این درد بدون علائم هشداردهنده بسیار ناخوشایند است که اگر به موقع درمان نشود، باید دندان کشیده شود.

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان چه مشکلاتی را به همراه خواهد داشت؟

در صورت عدم مراقبت صحیح از دندان‌ها و لثه‌ها، سلامت دهان و دندان ضعیف خواهد شد و در نهایت بیماری‌های دهان و دندان و دیگر بخش‌های بدن سلامت بدن شما را تهدید خواهند کرد. از جمله مشکلاتی که ممکن است در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان با آن‌ها مواجه شوید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

احساس درد در دهان و صورت

عفونت لثه‌ها ممکن است باعث ایجاد احساس درد در دهان و صورت شود. مرحله آغازین بیماری لثه که التهاب لثه می‌باشد در بین افراد رایج است و در صورتی که به موقع درمان نشود ممکن است باعث از دست دادن دندان‌ها شود.

مشکلات قلبی و دیگر اندام‌های اصلی

عفونت دهان دیگر اندام‌های اصلی بدن را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. در اثر اندوکاردیت باکتریایی ممکن است قلب و دریچه‌های آن دچار التهاب شوند. این وضعیت مبتلایان به بیماری‌های قلبی و افرادی که بافت قلبی آن‌ها آسیب دیده است را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نهایت زندگی آن‌ها را تهدید می‌کند. از این رو به طور کلی می‌توان گفت بیماری‌های دهان و دندان زندگی و جان شما را به صورت مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهند.

مشکلات گوارشی

به طور کلی فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی که در دهان انجام می‌گیرند به عمل هضم غذا کمک می‌کنند. در صورت ابتلا به بیماری‌های دهان و دندان ممکن است با مشکلاتی از قبیل نارسایی روده، سندرم روده تحریک پذیر و دیگر اختلالات گوارشی مواجه شوید.

علائم و نشانه‌های ضعف بهداشت دهان و دندان

علائم ضعف بهداشت دهان و دندان به صورت‌های مختلف مشاهده می‌شود. این علائم شامل خونریزی یا جراحی لثه، دندان‌درد و جراحی دندان، رشد غده در دهان و ایجاد تغییرات در سطح زبان می‌شوند.

درد دندان

از رایج‌ترین علل درد دندان می‌توان به مواردی از قبیل دندان خرد شده و یا شکسته شده، بازسازی نامناسب دندان، آبسه، عفونت یا دندان غروچه اشاره کرد. در صورتی که در دندان خود احساس درد داشتید نباید آن را نادیده بگیرید. با بهبود بخشیدن دفعات و کیفیت تمیز کردن دهان گاهی ممکن است درد تسکین نیابد. در اکثر موارد درد دندان به علت پوسیدگی دندان ایجاد خواهد شد.

دندان درد چیست؟

دندان درد می تواند از طریق تغییرات دما مثل تماس با نوشیدنی های سرد یا فشار روی دندان در هنگام جویدن تحریک شود. در موارد دیگر دندان درد می تواند به صورت خود به خودی و بدون تحریک ایجاد شود. نادیده گرفتن دندان درد در هنگام غذا خوردن سخت است. درد همیشگی دندان باعث می شود به دنبال راهی برای خلاص شدن از دردباشیم.

راه‌های درمان انواع بیماری ‌های دهان و دندان

حتی اگر خیلی خوب از دندان‌هایمان ‌مراقبت کنیم، باز هم باید سالی یکی دو بار گذرمان به دندان‌پزشکی بیفتد و یک ویزیت معمولی داشته باشیم. در ادامه، درمان انواع بیماری ‌های دهان و دندان را نیز برایتان آورده‌ایم:

پاکسازی دندان

پاکسازی دندان معمولاً توسط متخصصین بهداشت دندان انجام می‌شود. این درمان، پلاک‌هایی را که حتی بعد از مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن به جا می‌مانند، از بین می‌برد. پس در واقع نوعی جرم گیری محسوب می‌شود.

فلوراید درمانی

بعد از پاکسازی، نوبت به فلوراید درمانی می‌رسد تا پوسیدگی دندان‌ها را از بین ببرد. فلوراید یک ماده‌ی معدنی طبیعی است که می‌تواندمینای دندان‌ها را تقویت کند تا بتوانند جلوی باکتری‌ها و اسیدها بایستند.

آنتی بیوتیک‌ها

آنتی بیوتیک‌ها زمانی تجویز می‌شوند که علائم عفونت لثه داشته باشید. البته ممکن است به درد رهایی از آبسه‌ی دندانی که به دندان‌های دیگر یا فک‌تان سرایت کرده نیز بخورند. آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند به شکل قرص خوراکی، کپسول، ژل یا دهانشویه باشند. حتی آنتی بیوتیک موضعی نیز داریم که هنگام جراحی لازم می‌شود.

پرکننده‌ها و تاج‌ها

ما برایترمیم ترک‌ها یا سوراخ‌های دندان، نیاز به پر کردن داریم. در این روش، ابتدا دندان‌پزشک با مته ناحیه‌ی آسیب دیده را برمی‌دارد و سپس، سوراخ را با موادی مانند کامپوزیت پر می‌کند. نقایص بزرگ‌تر دندان‌ را می‌توان با روکش‌ها و ایمپلنت‌ها برطرف کرد. همه‌ی این‌ها انواع مختلفی دارند و می‌توانند نقش دندان‌های طبیعی شما را به‌خوبی تقلید کنند.

عصب کشی

اگر پوسیدگی دندان به عصب برسد، عصب کشی لازم می‌شود. در این روش، عصب دندان برداشته شده و با یک پرکننده‌ی زیست سازگار جایگزین می‌شود.

پروبیوتیک‌ها

استفاده از مکمل‌های پروبیوتیکی خوب است، زیرا مصرف آن‌ها فواید بسیاری دارد. بعضی از این فواید عبارتند از:

• جلوگیری از ایجاد پلاک
• درمان بوی بد دهان
• پیشگیری از سرطان دهان
• کاهش التهاب ناشی از بیماری لثه

جراحی

جراحی‌های دهان معمولاً برای درمان موارد جدی‌تر بیماری پریودنتال توصیه می‌شوند. برخی از جراحی‌های دندانی هم می‌توانند به جایگزینی یا ترمیم دندان‌های شکسته یا از دست رفته کمک کنند.